Stromingen
Stromingen is het vakblad voor hydrologen. Er wordt ruimte geboden aan wetenschappelijke artikelen, reacties, discussiebijdragen, congresverslagen, boekbesprekingen, vuistregels en proza. Stromingen wordt uitgegeven door de Nederlandse Hydrologische Vereniging.
Op deze pagina kunt u alle artikelen die in Stromingen gepubliceerd zijn opzoeken en downloaden.
Achteruitstromend water
Hoogte- en dieptepunten uit het leven van een hydro(geo)loog in de reeks Jong en Oud in de Hydrologie
In de NHV-serie Jong en Oud in de Hydrologie (JOH!) ontmoeten we de helden achter onze hydrologische parameters, functies en theorieën. Op donderdagavond 21 maart vond de JOH! plaats in Scheveningen met prof. dr. ing. Ruud Schotting. Een wandeling langs de drinkwaterwinningen van Dunea in de Scheveningse duinen werd gecombineerd met een lezing getiteld: ‘Achteruitstromend water’.
“Als we de zee nog willen zien, moeten we hier de heuvel op”, roept Franck Hogervorst van Dunea. En hup, daar gaan de twintig aanwezigen. Struinend door het struikgewas, buiten gebaande wegen, op weg naar de duintop. In het schemerdonker krijgen we een mooi uitkijkje richting de pier van Scheveningen en de oude watertoren. Het vormt deze avond het decor van de JOH! met Ruud Schotting, waarin hij ons meeneemt in de wereld van laserfysica, grondmechanica, wiskunde én hydrogeologie.
Innovatie die leidt tot een stroomversnelling?
Verslag van de voorjaarsbijeenkomst ‘ML en AI in de Hydrologie
Op 15 april vond in Gouda de NHV-voorjaarsbijeenkomst plaats in combinatie met de algemene ledenvergadering. Het thema van deze bijeenkomst was: ‘Machinelearning en kunstmatige intelligentie in de Hydrologie: innovatie die leidt tot een stroomversnelling?’. Het onderwerp liet veel hydrologische mogelijkheden zien, maar toonde ook de aanwezige risico’s.
In Memoriam Siebe Bosch (1973 – 2025)
Op 19 februari 2025 is Siebe Bosch onverwacht overleden op 51-jarige leeftijd. Met hem is een zeer kundig en toegewijd hydroloog en softwareontwikkelaar heengegaan.
Redactioneel: WBS(d)
Het principe van water- en bodemsturend beleid wint snel aan terrein binnen de ruimtelijke ordening en het waterbeheer. In plaats van de fysieke leefomgeving te blijven aanpassen aan menselijke wensen, draait deze benadering het perspectief om: we laten ons ruimtelijk handelen leiden door de draagkracht van het natuurlijke systeem. Voor hydrologen betekent dit een verschuiving naar integraal denken en plannen, waarbij hydrologische processen zoals infiltratie, grondwateraanvulling en bodemstructuur leidend worden bij keuzes over landbouw, verstedelijking en infrastructuur. Het biedt kansen voor duurzaam waterbeheer, maar stelt het vakgebied ook voor stevige inhoudelijke en bestuurlijke uitdagingen: hoe maak je de vertaalslag van complexe bodem- en waterdata naar beleidskeuzes die zowel ecologisch robuust als maatschappelijk haalbaar zijn?
Niet-lineaire tijdreeksanalyse
Het effect van de onverzadigde zone op de stijghoogte getoetst aan synthetische data
Tijdreeksanalyse is een snelle, datagedreven methode om de dynamiek van de stijghoogte te simuleren en verschillende hydrologische vraagstukken te beantwoorden (Bakker en Schaars, 2019). De relatie tussen de stijghoogte en de verklarende variabelen, zoals de neerslag, verdamping, onttrekkingen of de oppervlaktewaterstand, kan worden beschreven door de (blok)respons. Deze studie onderzoekt de respons van de stijghoogte op neerslag en verdamping, en het effect van de onverzadigde zone op de (blok)respons. Dit wordt gedaan aan de hand van synthetische stijghoogtereeksen, die gesimuleerd worden met een numeriek model voor verzadigde en onverzadigde grondwaterstroming; zodoende is de ware respons bekend. Zowel lineaire als niet-lineaire tijdreeksmodellen worden getoetst om te kijken in hoeverre ze de ware respons kunnen benaderen.
Effect van warmtewinning uit watertransportleidingen op de Amsterdamse Waterleidingduinen
Thermische effecten op oppervlaktewater en infiltratiecapaciteit van het bodempassagesysteem
In de Amsterdamse Waterleidingduinen wordt voorgezuiverd ruwwater geïnfiltreerd ten behoeve van de productie van drinkwater. Het water wordt ingenomen uit het Lekkanaal en naar de duinen getransporteerd met een pijpleiding. Waternet en PWN onderzoeken de mogelijkheden tot warmtewinning uit het getransporteerde water langs het leidingtracé. Een belangrijke vraag hierbij is of warmtewinning geen belemmering is voor de productie van drinkwater. Dit artikel presenteert de resultaten van een praktijkproef en een modelstudie om de effecten van warmtewinning uit de waterleiding in beeld te brengen. Wat is de uiteindelijke thermische invloed in het duingebied? En welke impact heeft de afkoeling op de infiltratiesnelheid van ruwwater in de duinen?
Grondwateroverlast in de gemeente Bloemendaal
In het najaar van 2023 begon aan de binnenduinrand van de gemeente Bloemendaal grondwater woningen binnen te dringen. De schade was aanzienlijk. Dit artikel beschrijft de oorzaken en oplossingen, evenals de pogingen die voor een breed publiek uit te leggen. Primaire oorzaak was de extreme hoeveelheid neerslag, maar er zijn ook structurele veranderingen in het waterbeheer en het landschap geweest die de waterschade waarschijnlijk hebben verergerd. Door een deel van de inwoners en politici werd het sluiten van de drinkwaterwinning in de duinen als hoofdschuldige aangewezen, maar daar werd geen bewijs voor gevonden. Nieuw onderzoek zal uitsluitsel moeten geven. Lokaal zal het verwaarlozen van duinrellen hebben bijgedragen aan de wateroverlast, evenals het verkleinen van het areaal oppervlaktewater. Het is hoog tijd dat gemeente, hoogheemraadschap en provincie gezamenlijk met structurele oplossingen komen, zeker omdat met klimaatopwarming zeer natte perioden van langere duur vaker zullen optreden.
Verandering codes in ondergrondmodellen
Consistentie Stratigrafische Nomenclator met DGM, REGIS II en GeoTOP
De eenheden in de ondergrondmodellen van TNO – Geologische Dienst Nederland (GDN) hebben een nieuwe codering gekregen, zodat deze consistent is met de beschrijving van de ondergrond in de Stratigrafische Nomenclator. Het gaat om de geologische modeleenheden in DGM en GeoTOP en de hydrogeologische modeleenheden in REGIS II. De modellen DGM, REGIS II en GeoTOP zijn alle drie opgenomen in de Basisregistratie Ondergrond (BRO). De verandering van de codes betekent dat programmatuur die gebruikmaakt van deze modellen aangepast moet worden. Dit artikel geeft een overzicht van de veranderingen en een uitleg van de achtergronden.
Water vasthouden in tijden van droogte
De actualiteit van een 40 jaar oud proefschrift: het Voorjaarsmoment – part II
Water vasthouden in tijden van droogte is actueler dan ooit. En het trekt ook de nodige media-aandacht. Terreinbeheerders in het oosten van het land riepen recentelijk de waterschappen op om eerder in het voorjaar de stuwen te verhogen en verwezen daarbij naar de ervaringen van de afgelopen droge jaren (2018, 2019, 2020 en 2022). Was deze oproep terecht? Deze vraag vormt de aanleiding voor een aanvullende beschouwing op het eerdere essay Het Voorjaarsmoment (Worm en Van Bakel, 2022), waarbij we nu de kennis en kunde over flexibel peilbeheer in het voorjaar afstoffen en relateren aan de actuele situatie.