Stromingen
Stromingen is het vakblad voor hydrologen. Er wordt ruimte geboden aan wetenschappelijke artikelen, reacties, discussiebijdragen, congresverslagen, boekbesprekingen, vuistregels en proza. Stromingen wordt uitgegeven door de Nederlandse Hydrologische Vereniging.
Op deze pagina kunt u alle artikelen die in Stromingen gepubliceerd zijn opzoeken en downloaden.
De wonderbaarlijke beken van Oosterbeek: historisch-hydrologische wandeling in de reeks Jong en Oud in de Hydrologie (JOH!)
In de NHV-serie Jong en Oud in de Hydrologie (JOH!) ontmoeten we de helden achter onze hydrologische parameters, functies en theorieën. Op donderdagmiddag 28 september vond de JOH! plaats in Oosterbeek met prof. dr. ir. Flip Witte. Dit keer niet met een lezing, maar met een historisch-hydrologische wandeling getiteld: ‘de wonderbaarlijke beken van Oosterbeek’. “Zo’n verhaal over mijn loopbaan lijkt mij maar saai: het veld in is veel leuker.” Over de locatie was het antwoord ook duidelijk: Oosterbeek, want “het is hier van een wonderbare schoonheid”. En zo geschiedde, de eerste JOH! in de open lucht. In de 2,5 uur durende wandeling heeft Flip de 23 deelnemers ondergedompeld in de oorsprong en ontwikkeling van diverse beken in het Oosterbeekse landschap. De dag eindigde in het plaatselijke cultureel centrum Kreek met een drankje en hapje.
Simulatie van wateropname in SWAP-WOFOST: van een empirische naar een mechanistische beschrijving
Wateropname, transpiratie door planten, is een kerncomponent in de waterbalans. Een goede beschrijving van dit proces in simulatiemodellen voor bodem-waterplantinteracties is in (agro)hydrologische studies dan ook gewenst. Zeker nu we te maken krijgen met meer langdurige droogteperiodes tijdens het groeiseizoen en toenemende trends in het neerslagtekort, maar ook in studies of praktijksituaties waar het gaat om aansturing van (precisie)irrigatie op basis van gemodelleerde wateropname. In dit artikel laten we zien dat volgens een mechanistische beschrijving van het watertransportproces naar de wortelwand er meer water kan worden opgenomen dan volgens het klassieke Feddes-concept, dat tot op heden in de simulatiemodellen wordt gehanteerd. Volgens deze mechanistische concepten is de actuele wateropname een functie van gewasparameters én bodemeigenschappen.
Meteorologische droogte afgemeten aan beregeningsgiften
Het landgebruik en het waterbeheer in het landelijk gebied dienen anders te worden ingericht, dat is de breed gedragen conclusie nadat Nederland werd geconfronteerd met het extreem droge jaar 2018 en vervolgens met de zeer droge jaren die daarop volgden. Het KNMI gebruikt als droogtemaat onder andere het doorlopend potentieel neerslagtekort gedurende het groeiseizoen, dat bij het KNMI begint op 1 april. In dit artikel onderzoeken wij deze en andere maten voor meteorologische droogte. Dat doen we door de verschillende maten te vergelijken met een variabele die reageert op meteorologische droogte: de hoeveelheid beregening in de landbouw. Wanneer de start van het groeiseizoen wordt gedefinieerd aan de hand van het bereiken van een bepaalde temperatuursom, dan blijkt de maximale stijging van het doorlopend potentieel neerslagtekort de beste voorspeller van beregeningsgiften te zijn. Onder het KNMI-scenario ‘Hoge uitstoot, droog’ (Hd) zal het groeiseizoen in 2100 een maand eerder beginnen en zal dit tekort met ca. 125 mm zijn toegenomen, de hoeveelheid van vijf beregeningsgiften.
Geflest kwelwater uit de polder
Van eind 19e eeuw tot 1960 werd in de Haarlemmermeerpolder licht-brak en ijzerrijk grondwater gewonnen voor de productie van het befaamde Hollandiamineraalwater.
Tot de eeuwwisseling werd dit water, met haar vermeend geneeskrachtige eigenschappen, geëxploiteerd als bron voor een Haarlems kuuroord. Daarna werd het uitsluitend verkocht als tafelwater. De geschiedenis van de exploitatie, en de veranderende denkbeelden omtrent de hydrologische herkomst van dit water, worden hier beschreven.
Effecten van zeespiegelstijging op verzilting van grond- en oppervlaktewater in Nederland: resultaten van het Kennisprogramma Zeespiegelstijging
In het Kennisprogramma Zeespiegelstijging wordt onderzocht wat de gevolgen van de zeespiegelstijging zijn voor ons land en worden maatregelen verkend die ons voorbereiden
op de gevolgen. Het kennisprogramma kijkt zowel naar waterveiligheid als verzilting. In dit artikel worden de resultaten van de systeemverkenningen zoetwater gepresenteerd.
Dit zijn modelmatige analyses die de effecten van zeespiegelstijging op de verzilting in het hoofdwatersysteem en op de kustgebieden in beeld brengen. De resultaten laten zien dat de benodigde hoeveelheid zoetwater om verziltende polders door te spoelen sterk toeneemt bij meerdere meters zeespiegelstijging. In het hoofdwatersysteem is bij stijgende zeespiegel ook steeds meer zoetwateraanvoer nodig om de belangrijke zoetwaterinlaatlocaties zoet te kunnen houden. Hierbij treden grote verschillen op tussen verschillende gebieden: niet alle aan zee grenzende delen van het hoofdwatersysteem zijn even gevoelig voor zeespiegelstijging. Zonder aanvullende maatregelen zullen we steeds vaker te maken krijgen met verzilting en watertekorten. De komende decennia beïnvloeden met name lage rivierafvoeren de verzilting, maar op termijn gaat zeespiegelstijging een steeds grotere invloed krijgen bovenop andere klimaatfactoren. Naast deze effecten spelen beheer en inrichting van het watersysteem een belangrijke rol, bijvoorbeeld het ontwerp, de grootte en het beheer van zeesluizen, maar ook in hoeverre we een bepaalde mate van verzilting accepteren.
Verslag van de bijeenkomst zoet en zout grondwater op 1 december 2023 bij PWN in Velserbroek
De Salt Water Intrusion Meeting (SWIM) is een conferentie die al sinds 1968 wordt georganiseerd, in de regel eens in de twee jaar. Corona gooide in 2020 echter roet in het eten en ook de bijeenkomst die voor oktober 2023 gepland stond in Israël, moest op het laatste moment afgeblazen worden vanwege de aanval van Hamas. Gelukkig gloort er nog steeds hoop voor de SWIM, want collega’s in Barcelona hebben aangeboden om de conferentie in 2025 te organiseren. Om niet zo lang te hoeven wachten, besloten Bas des Tombe (PWN), Davíd Brakenhoff, Frans Schaars (beiden van Artesia) en ondergetekende een bijeenkomst in Nederland te organiseren. Deze vond plaats op 1 december in het hoofdkantoor van PWN in Velserbroek en werd naast Nederlandse deelnemers bezocht door collega’s uit Duitsland, België, Vietnam en Italië. Op het programma stonden een twaalftal presentaties, ingedeeld in de klassieke SWIM-thema’s: (i) Solutions to prevent salinization, (ii) Geophysics, (iii) Modelling en (iv) Fieldwork.
Verslag van het afscheidscollege van prof. dr. Martin Wassen (Universiteit Utrecht)
Op 14 maart gaf prof. dr. Martin Wassen in een goed gevulde collegezaal op het Utrecht Science Park zijn afscheidscollege. Martin was sinds 2003 hoogleraar aan de Faculteit Geowetenschappen. In zijn afscheidsrede keek Martin met enige nostalgie terug op de mijlpalen tijdens zijn werkende leven.