Stromingen

Door klimaatverandering zullen perioden van langdurige droogte vaker voorkomen. Dit vraagt om de inzet van gebiedsbrede maatregelen voor systeemherstel om de schade door droogte aan landbouw, natuur en watersysteem te beperken. In dit artikel hebben we de effecten van gebiedsbrede maatregelen tijdens het extreem droge jaar 2018 onderzocht. Hiervoor is gebruikgemaakt van een nieuw ruimtelijk gedistribueerd hydrologisch model voor Reusel Bovenstroom, een droogtegevoelig stroomgebied op de hoge zandgronden. We hebben de effecten op grondwaterstanden en droogval van de beek geanalyseerd, alsmede de drogestofproductie van landbouwgewassen. Om volledigedroogval van de beek te voorkomen, moet een combinatie van waterhuishoudkundige maatregelen worden toegepast, zoals peilverhoging en/of verontdieping van watergangen, het omvormen van natuur door uitdunning van naaldbos, en extensivering van landbouw-teelten, dan wel verkleining van het landbouwareaal, om het watergebruik via verdamping van teelten in het groeiseizoen te verminderen.

Eén van de grootste posten in de waterbalans van percelen is verdamping. Om een goed beeld te krijgen van de wateropname van gewassen en het watergebruik in de landbouw zijn verdampingscijfers onmisbaar. Door de opkomst van nieuwe, meer droogteresistente gewassen en door de hoge kosten van verdampingsmetingen, zijn verdampingscijfers niet altijd voorhanden. We hebben in Stromingen 2022 (28), nr. 4 een middenweg beschreven tussen meten en modelleren om de potentiële verdamping van verschillende gewassen te kunnen bepalen. Deze methode is in dit artikel aangevuld met hydrologische modelberekeningen om de werkelijke verdamping af te leiden. Deze werkwijze is een alternatief voor het direct meten van verdamping en vervult daarmee een grote behoefte om betrouwbare verdampingscijfers te genereren. Dit gebeurt op basis van modelberekeningen en veldmetingen aan gewas, bodem, hydrologie.

Nederland staat voor een grote opgave om bij een veranderend klimaat het beschermingsniveau voor waterveiligheid op peil te houden. Een kwantitatieve afweging van kosten en baten van maatregelen is noodzakelijk om oplossingen doelmatig én haalbaar te maken. Het bepalen van schades door inundatie is een belangrijk onderdeel hiervan. Hiervoor bestaan twee instrumenten: De WaterSchadeSchatter (WSS) en de Schade- en Slachtoffer Module (SSM). Beide instrumenten zijn vergeleken, waarbij duidelijke verschillen naar voren kwamen.