Stromingen
Stromingen is het vakblad voor hydrologen. Er wordt ruimte geboden aan wetenschappelijke artikelen, reacties, discussiebijdragen, congresverslagen, boekbesprekingen, vuistregels en proza. Stromingen wordt uitgegeven door de Nederlandse Hydrologische Vereniging.
Op deze pagina kunt u alle artikelen die in Stromingen gepubliceerd zijn opzoeken en downloaden.
The Water Kingdom: a secret history of China
Dat je als hydroloog enigszins aan blikvernauwing leidt bij het begrip ‘water’, daar kom je snel achter tijdens het lezen van het boek “The Water Kingdom”. Het boek gaat over water in China en is geschreven door een gerenommeerd wetenschapsjournalist die zo’n 20 populairwetenschappelijke boeken op zijn naam heeft staan waaronder ‘H2O: a biography of Water’.
Verslag intreerede Pieter Stuyfzand
In 2015 werd Pieter J. Stuyfzand benoemd tot bijzonder hoogleraar Chemische Hydrogeologie aan de faculteit Civiele Techniek en Geowetenschappen van de Technische Universiteit Delft. Anderhalf jaar later, op 17 maart jongstleden, gaf hij zijn intreerede met de uit elementen van het periodiek systeem en een rebus opgebouwde titel “SPEuReN NaAr SPoReN In G(a-A)rONdWAtEr”. Ruim 100 gasten bezorgde hij daarmee een boeiende en inspirerende middag die volgens traditie werd afgesloten met een borrel. Vooruitlopend en als aanvulling op het boekje praten wij met dit verslag de thuisblijvers bij.
GWZ206: Korte bespreking en een interview met auteur Bram Bot
In 2011 verscheen de eerste versie van het Grondwaterzakboekje, opgesteld door Bram, met medewerking van vele hydrologen, veelal NHV-leden. Ik kan hier, net als in 2011, wederom de loftrompet steken over de tweede editie (genaamd Gwz2016), maar dat doe ik niet- hoewel het makkelijk had gekund. Voor een duiding hoe ik er tegenaan kijk verwijs ik naar mijn recensie in 2011. Ook de voorwoorden van resp. Huub Savenije en Marc Bierkens (beide oud-voorzitters van ons illustere genootschap) spreken naar mijn idee boekdelen. Om deze “recensie” hopelijk toch tot een lezenswaardig stukje te maken heb ik de vrijheid genomen Bram enkele prangende vragen te stellen.
Evaluatie van hoge resolutie satelliet bodemvochtproducten met behulp van grondwaterstandmetingen
Twee recent ontwikkelde 100x100m bodemvochtproducten zijn vergeleken in Nederland met freatische grondwaterstandmetingen. Het ene product is gebaseerd op C-band satellietobservaties van de Japanse Advanced Microwave Scanning Radiometer (AMSR-2) en het andere op L-band observaties van de NASA Soil Moisture Active Passive (SMAP) missie. Uit deze studie is gebleken dat peilbuismetingen een uitstekend alternatief zijn voor evaluatie in plaats van in situ bodemvochtsensoren. In deze studie zijn zeer hoge correlaties gevonden tussen de satelliet bodemvochtproducten en grondwaterstanden. Beide satelliet gebaseerde bodemvochtproducten functioneren goed over geheel Nederland, waarbij het L-band product beter presteert dan het C-band product (RSMAP=0.74 versus RAMSR-2=0.62 voor de mediaan van de grondwaterstandmetingen). Verder komt naar voren dat met name de ondiepe freatische grondwaterstanden de beste correlaties geven met onze data, waarbij de correlatie (logischerwijs) substantieel degradeert wanneer de gemiddelde grondwater stand lager wordt dan 150 cm onder het maaiveld. Tenslotte geeft deze studie ook veel aanknopingspunten voor verder hydrologisch onderzoek; combinaties tussen satelliet bodemvocht en grondwaterstanden kunnen bijdragen aan een verbeterde kennis omtrent hydrologische processen en vooral ook de hydraulische eigenschappen van bodem en ondergrond, wat kan leiden tot een efficiënter en effectiever waterbeheer.
Snel inzicht in grondwaterkwaliteitsdata
GroundWater Spatiotemporal Data Analysis Tool (GWSDAT) is een open source en gratis computerprogramma om grondwaterkwaliteitsdata te analyseren en presenteren. GWSDAT is gebaseerd op de open source programmeertaal R en draait als add-on in Microsoft Excel. Het programma heeft functionaliteit om zowel opgeloste concentraties als drijflagen te visualiseren en analyseren en kan worden gebruikt voor interpolatie van verontreinigingspluimen in ruimte en tijd. Het programma gaat moeiteloos om met grote datasets met variabele monitoringsfrequenties- en locaties en verschillende stoffen. GWSDAT is uitgebreid getest op tientallen locaties: van kleine benzinestations tot grote industriële complexen. Dit artikel geeft een beknopte beschrijving van de gebruikte methodes en de gebruiksmogelijkheden.
Groesbeek-effect, wateroverlast, stroming door vingers en zandzuiltjes
Bij bodemkundig onderzoek in de omgeving van Groesbeek bleek eertijds dat zowel cultuurgewassen als loofbomen bij een dunner lösspakket op grof zand een betere groei vertoonden dan bij een dikker lösspakket.De oorzaak hiervan was de scherpe overgang van de löss naar het grove zand, waardoor de neerwaartse waterbeweging werd vertraagd en waardoor het vochthoudend vermogen van de dunnere laag löss werd vergroot. Greens op golfbanen worden tegenwoordig vaak voorzien van een grove zandlaag of fijne grindlaag onder een 30 cm goed waterdoorlatende zandbovengrond om daarmee een grotere hoeveelheid vocht in de wortelzone te kunnen vasthouden. Een bovengrond met een fijne textuur op een grovere ondergrond kan echter ook tot wateroverlast leiden, zoals onder andere het geval was bij grasland op zandgronden in de polder De Zijpe en bij een grassportveld in Den Haag. Bij strand- en duinzand is infiltrerend water in staat om door verdichting van de oppervlaktelaag een éénlaags bodemsysteem te transformeren in een tweelaags bodemsysteem en daarbij preferente stroming in de overgang tussen de lagen te induceren. Door erosieve verplaatsing van het zand kunnen daarna bij droogte en wind markante zandzuiltjes tevoorschijn komen.
Spiegelzee
Tot 2012, het jaar waarin zijn boek ‘De menselijke maat’ verscheen, had ik nog nooit van Salomon Kroonenberg gehoord. Op zich is dat wat merkwaardig, gezien zijn werkveld: tot 2009 hoogleraar toegepaste geologie aan de TU Delft, afgestudeerd in de fysische geografie aan de Universiteit van Amsterdam. In De menselijke maat plaatst Kroonenberg klimaatverandering in een geologisch kader; niet zozeer de menselijke maat als wel een geologische maat. Spiegelzee borduurt voort op dit thema. Als we de interviews rondom het boek mogen geloven, ziet Kroonenberg geen invloed van menselijk handelen op een stijgende temperatuur.