Stromingen
Stromingen is het vakblad voor hydrologen. Er wordt ruimte geboden aan wetenschappelijke artikelen, reacties, discussiebijdragen, congresverslagen, boekbesprekingen, vuistregels en proza. Stromingen wordt uitgegeven door de Nederlandse Hydrologische Vereniging.
Op deze pagina kunt u alle artikelen die in Stromingen gepubliceerd zijn opzoeken en downloaden.
Berging in kleischeuren in de Flevopolders
Na de drooglegging van Zuidelijk en Oostelijk Flevoland is door bodemrijping onomkeerbare scheurvorming ontstaan, verder in dit artikel aangeduid als kleischeuren. De ruimtelijke spreiding van de gescheurde kleilaag en de dikte van de laag zijn onvoldoende bekend. In welke mate scheurvorming in de Noordoostpolder – waar de bodem over het algemeen lichter van textuur is – voorkomt is niet goed bekend. In hydrologisch opzicht hebben de scheuren naar verwachting een significant effect. Ze resulteren in extra bergingscapaciteit, maar kunnen ook als preferente stroombanen fungeren, waardoor het neerslagoverschot sneller tot afvoer komt.
Fijne mensen: Hydrologen in populaire verbeelding
De titel van dit stuk is ontleend aan een lezing van Femke Halsema. Wie had dat ooit gedacht. Ze gaf namelijk een tijdje terug een praatje – tijdens de opening van het academische jaar aan de Faculteit der Letteren aan de RUG – met als titel: Enge mensen: politici in populaire verbeelding. Interessant onderwerp. We hebben meer gemeen dan ik had gedacht, Femke en ik. Zo blijkt dat we beide de serie The West Wing superieur vinden. Ik zou ook heel graag weten wat ze van The Sopranos, My name is Earl en The Wonder Years vindt, maar dat terzijde. Als er ooit een serie is geweest die veel inzicht biedt in het wezen van de politiek en van onderhandelingsstrategieën, dan is het The West Wing wel. Een denkbeeld dat overigens ook Ronald Plasterk (leuk dat zijn vrouw leguanen als huisdier houdt!) aanhangt. Wellicht denkt de lezer op basis van bovenstaande tekst dat ik mijn vrije tijd vul met verheven activiteiten.
Vooraankondiging NHV Voorjaarsbijeenkomst 2012
Op 31 mei 2012 organiseert de Nederlandse Hydrologische Vereniging (NHV) met enkele partners een symposium over remote sensing. We zijn op dit moment druk bezig met het organiseren van het programma, maar we kunnen in elk geval melden dat het symposium plaats vindt in Zeist. Bij de invulling van het programma zetten we in op een zo breed mogelijk scala aan onderwerpen, waarbij we niet alleen de aanbieders van op remote sensing gebaseerde producten aan het woord willen laten, maar vooral ook de gebruikers ervan. We willen ons met name richten op de toepassingsmogelijkheden voor de hydrologie in Nederland, maar ook de toepassing wereldwijd zal de aandacht krijgen.
Onzekere Debietschattingen
De meest fundamentele en daarmee belangrijkste activiteit van hydrologen is het opstellen van waterbalansen. Immers, waterbalansen vormen het hart van elke watersysteemanalyse, inclusief het ontwikkelen, kalibreren en valideren van modellen. Naast de neerslag en verdamping vormen de aan- en afvoer van oppervlaktewater de belangrijkste componenten van de Nederlandse waterbalans. Die worden indirect afgeleid uit metingen bij klepstuwen, afsluiters, pompgemalen e.d. In dit artikel gaan wij in op de vraag hoe accuraat met zulke meetmethodes de debieten aan- en afvoeren in de praktijk kunnen worden geschat en hoe dit verbeterd kan worden. Wij concluderen dat de onzekerheden groot zijn en dat er veel te verbeteren is over het gehele traject: het uitvoeren van de metingen, het ijken van de formules van de meetopstellingen met alternatieve meetmethodes, de opslag en verwerking van de ruwe meetdata naar debieten en het kwantificeren van onzekerheden daarin.
Grondwaterzakboekje
Op pagina 45 van deze Stromingen betoog ik – zij het impliciet – dat hydrologen fijne mensen zijn. Deze stelling gaat vast niet altijd op, maar grosso modo klopt het natuurlijk wel. Dat werd eens zeer duidelijk op 1 november jl. toen na de NHI-NHV-STOWA middag-borrel een select gezelschap, primair bestaande uit hydrologen, zich rondom Bram Bot verzamelde om het eerste exemplaar van het door hem geschreven Grondwaterzakboekje overhandigd te krijgen. In dit gezelschap bevonden zich adviesbureau-werknemers, ZZP’ers, raadgevende deskundige(n), onderzoekers van kennis-instituten, ’n verdwaalde waterschapper, een boormeester (als ik het goed onthouden heb), (emeritus) hoogleraren en zo kan ik nog wel even doorgaan. Allen hadden zij belangenloos meegewerkt aan het reviewen van Bram’s teksten, die in een tijdbestek van circa 257 werkdagen (!), uitgesmeerd over een dikke 2 jaar, zijn ontstaan.
Redactioneel
Raamcontracten
Sinds enkele jaren werken we in de advieswereld. Waarom? Omdat we plezier hebben in de adviespraktijk in al zijn facetten. Daaronder valt ook het maken van hele mooie offertes, dat is leuk werk. Onze opdrachtgevers hebben immers vaak een shortlist van aanbieders die ze allemaal in staat achten de klus te kunnen klaren. Dat kan in Nederland: het barst hier van de waterkennis! De opdrachtgever kan dus mooie en concurrerende offertes tegemoet zien. Allemaal offertes die ‘scherp zijn’, to the point, helemaal gevuld met inhoudelijke informatie. Stuk voor stuk pareltjes, de kwaliteit druipt eraf. Kosten noch moeite zijn gespaard. Dat is nog maar het offertestadium, dat belooft wat voor de uitvoering! Even een belletje naar de opdrachtgever, bij grotere klussen een bezoekje. Je maximaal inleven, heerlijk!
Bijeenkomsten: Verslag NHV-NHI-STOWA Middag
De NHV-NHI-STOWA middag, ofwel officieuze NHV Najaarsbijeenkomst 2011, had als onderwerp het NHI (de officiële was op 12 januari). De bijeenkomst geldt als een belangrijk communicatie- en ijkmoment. Immers, NHI versie 2.2 is recent (1-10-2011) opgeleverd, en het is voor de verdere ontwikkeling noodzakelijk om de hydrologische gemeenschap mee te nemen in de analyse van de resultaten. Tevens is het de eerste keer sinds de vorige NHV-NHI-STOWA middag (januari 2009, te Wageningen) dat in principe de gehele hydrologische gemeenschap mee kan praten. De zaal, die 120 man aankan, is dan ook zo goed als vol. Het NHI mag zich blijkbaar verheugen op een grote belangstelling. En gelukkig was een deel van de Stromingen redactie erbij om voor de lezers verslag te doen!
Is het Nationaal Hydrologische Instrumentarium gereed voor het voorspellen van natuureffecten?
Vegetatieopnamen kunnen worden gebruikt voor het valideren van hydrologische modellen. Er zijn in Nederland zeer veel goed gelokaliseerde opnamen voor dit doel te gebruiken; desgewenst kan men gericht opnamen bijmaken om extra informatie te verzamelen van het modelgebied. Bovendien schept deze studie gunstige verwachtingen van het NHI om samen met ecohydrologische modellen te komen tot een goede voorspelling van de vegetatie op nationale schaal. Worden die modellen gebruikt voor klimaatprojecties, dan geldt dat klimaatrobuuste maten als zuurstofstress en droogtestress moeten worden toegepast en dat karakteristieke grondwaterstanden, zoals de GVG, uit den boze zijn. Onzekerheden in het NHI zullen altijd blijven bestaan en de kunst is daar verstandig mee om te gaan. Dat kan STROMINGEN 17 (2011), NUMMER 2 25 met Probe, want dit model biedt de mogelijkheid onzekerheden in de hydrologische invoer door te vertalen in de uitkomsten. Dat leidt dan, per rastercel, tot de gesimuleerde kans op voorkomen van vegetatietypen, inclusief de bandbreedte rond die kansen (Witte e.a., 2010). Deze informatie kan daarna weer worden geaggregeerd tot handzame informatie, bijvoorbeeld tot gesimuleerde oppervlakten van verschillende natuurtypen binnen de EHS of tot een kaart met de natuurwaarde van Nederland, uiteraard weer met vermelding van de onzekerheidsmarges.
Radarsatellietinformatie voor Nederlands waterbeheer – Deel 2: Toevoeging van satellietradarmetingen met hoge resolutie
Dit artikel is een vervolg op het eerder in dit vakblad gepresenteerde artikel over satellietinformatie voor Nederlands waterbeheer (Westerhoff e.a., 2011). Er wordt dieper ingegaan op de theorie van microgolfmetingen. Ook wordt een experimentele methode beschreven die met behulp van Synthetic Aperture Radar (SAR), een microgolf (radar) meting de schatting van bodemvocht in Nederland kan verbeteren door toevoeging van middel- tot hoge resolutiemetingen van de ENVISAT-ASAR-sensor. Deze toevoeging van hoge ruimtelijke resolutie lijkt pas operationeel te kunnen worden met de komst van de Sentinel-1-satelliet in 2012. De methode wordt gepresenteerd aan de hand van twee case studies over de toegevoegde waarde van SAR-data.
