Stromingen

De meeste boeken over grondwaterstroming geven de formules van Edelman voor het berekenen van de tijdsafhankelijke stijghoogte en stroming in een halfoneindig uitgestrekt watervoerend pakket dat grenst aan open water waarin de randvoorwaarde vanaf t = 0 verandert volgens een bepaald verloop. Met een kleine aanvulling van een oplossing van Bruggeman reduceren alle gevallen (stromingsproblemen) waarvoor de formules van Edelman kunnen worden ingezet tot één uiterst eenvoudige formule die bovendien niet slechts vier, maar een oneindige reeks gevallen omvat. De oplossing is gegeven in een wiskundige functie die gemakkelijk geïmplementeerd kan worden, bijvoorbeeld als een functie in Excel; we hoeven dan geen tabellen in boeken meer te raadplegen om functiewaarden op te zoeken. Mijns inziens hoort in het vervolg de formule van Bruggeman (in aangepaste vorm) in elk hydrologieboek thuis en mogen we de Edelmanformules in de geschiedenisboeken bijschrijven.

In oktober 1998 heeft de golfbaan Martensplek in Tiendeveen (Drenthe) lange tijd onder water gestaan als gevolg van hevige regenbuien. Figuur 1 geeft hiervan een goed beeld. Er werd ons begin 2005 verzocht om (modelmatig) aan te tonen dat het terrein onder water heeft gestaan door de regenbuien en te bepalen wat de invloed van de hoeveelheid neerslag op 27 en 28 oktober 1998 is geweest op de duur van de plasvorming. Om de opgetreden inundatie te kunnen evalueren is de lokale situatie in ogenschouw genomen, is een aantal bodemmonsters gestoken en zijn modelberekeningen uitgevoerd. Hieruit kon inderdaad worden geconcludeerd dat de golfbaan 18-23 dagen onder water moet hebben gestaan met alle gevolgen van dien. Door eerder gevallen neerslag stond de golfbaan al onder water voor de genoemde data. Als de buien op 27 en 28 oktober 1998 niet zouden zijn gevallen zou de golfbaan slechts 4 dagen wateroverlast hebben gehad.

Eind 2004 publiceerde STOWA de nieuwe neerslagstatistiek voor waterbeheerders (KNMI en HKV, 2004). In dit document werden belangrijke statistische kengetallen voor neerslag in Nederland op een rij gezet, met inbegrip van de neerslagextremen van de jaren tachtig en negentig, want daaraan ontbrak het in voorgaande statistische interpretaties (o.a. Buishand en Velds, 1980). Daarnaast voorziet het document in een analyse van de patronen volgens welke neerslag kan vallen. De publicatie vormt daarmee een veel geraadpleegde gegevensbron bij studies naar wateroverlast. Een van de toepassingsgebieden is de stochastenmethode; een hydrologische werkwijze om neerslagextremen te vertalen naar overschrijdingskansen van waterstanden ten behoeve van onder andere het toetsen van regionale watersystemen aan de in het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW) beschreven werknormen.