Stromingen
Stromingen is het vakblad voor hydrologen. Er wordt ruimte geboden aan wetenschappelijke artikelen, reacties, discussiebijdragen, congresverslagen, boekbesprekingen, vuistregels en proza. Stromingen wordt uitgegeven door de Nederlandse Hydrologische Vereniging.
Op deze pagina kunt u alle artikelen die in Stromingen gepubliceerd zijn opzoeken en downloaden.
Cijfers en letters
Laatst stond er in de krant een wat erg optimistisch verhaal over de mogelijkheden waarmee we straks slecht weer voor kunnen zijn. Het is de bedoeling om – als het ware voor de bui uit – de polders leeg te pompen. Het riep bij mij de associatie op aan een heel aardig boek uit 1995 van John Allen Paulos, getiteld: ‘Een wiskundige leest de krant; Mathematische overdenkingen bij krantenberichten’ (Bert Bakker, Amsterdam). Paulos beschrijft hoe journalisten hem het bloed onder de nagels halen door bronvermeldingen bij allerlei getallen simpelweg achterwege te laten. Zo ook in dit geval van de polders: betreft het een onderzoeksrapport, een mening van een collega of een dromerige toekomstvisie van een beleidsmaker? De nonchalante journalist laat het simpelweg over aan de verbeelding van de krantenlezende hydroloog. Daarnaast slagen vele journalisten er verbazingwekkend vaak in getallen volkomen onjuist te interpreteren. Terwijl een fout getal of (nog pijnlijker) een verkeerde eenheid toch veel erger is dan een spellingsfout!
Is de verstoorde meetreeks van het diepste grondwatermeetpunt in Nederland bruikbaar?
Rare reeks 2: Is de verstoorde meetreeks van het diepste grondwatermeetpunt in Nederland bruikbaar?
De meetreeks In 1987 vond in de Centrale Slenk bij Asten (Noord-Brabant) de eerste geothermische proefboring in Nederland plaats (Heederik e.a., 19989). De boring eindigde op 1646 meter in de top van het vaste gesteente (Formatie van Houthem). Tijdens het project is één stijghoogtebuis geïnstalleerd met twee filters tussen 1641-1651 meter onder maaiveld in twee dunne watervoerend pakketten: de Zanden van Heers en de Formatie van Houthem.
In Memoriam Prof. Dr. Ir. J.C. van Dam (1931-2004)
De benoeming, in 1968, van Jan van Dam als hoogleraar in de hydrologie aan de (toenmalige) Technische Hogeschool in Delft betekende een erkenning van de hydrologie als wetenschap binnen de civiele techniek. Als jonge hoogleraar, hij was pas 37 jaar, stond hij voor de opgave om de hydrologie in zowel het onderzoek als onderwijs een eigen plaats te geven, en dat in een tijd waarin grote veranderingen plaatsvonden. De studenten werden mondiger en de organisatorische structuur van universiteiten waren aan grote veranderingen onderhevig.
Hatsi-kD 75: De voortplanting van getijdegolven in estuaria
Het zal u wel zijn opgevallen dat deze rubriek langzamerhand met tussenpozen verschijnt. De voorraad vuistregels, die onaangeboord lag te wachten toen dit tijdschrift begon, is in de loop van negen jaar opgeraakt. Maar omdat er in de praktijk met enige regelmaat weer nieuwe worden gevonden, laten we Hatsi-kD gewoon voortbestaan. Blijf uw vuistregels dus gerust insturen! U kunt ze aan mij richten (kmaas@xs4all.nl of kees.maas@kiwa.nl), maar als u ze naar de redactie stuurt, komen ze ook terecht. Deze keer is er weer een aflevering van Huub Savenije.
Grondwaterwervels in numerieke en analytische modellen
Met numerieke modellen kan worden aangetoond dat er in het grondwater vrijwel altijd wervels voorkomen wanneer het watervoerende pakket heterogeen en anisotroop is. Voor zeer eenvoudige modellen, met één of twee homogene anisotrope blokken, werd dit voor het eerst in Stromingen gepubliceerd (Hemker, 2001). Driedimensionale stroomlijnen in deze modellen hebben de vorm van spiralen. Een bundel van spiraalvormige stroomlijnen die alle in dezelfde richting draaien, wordt een grondwaterwervel genoemd. Sinds 2001 hebben we vooral analytisch onderzoek naar wervels gedaan. In dit artikel gaat het om wervels in een gelaagd watervoerend pakket waarbij de anisotropie van het pakket per laag verschillend is en ook binnen de lagen varieert. De stroomlijnen laten bij de numerieke en de analytische modellen dezelfde complexe patronen van links- en rechtsom draaiende wervels zien. Voor een zelfde model waarbij de doorlatendheid heterogeen en isotroop is, zouden alle stroomlijnen recht zijn. De praktische betekenis van wervels in de grondwaterstroming is dat er water tussen de lagen wordt uitgewisseld. Dit kan van groot belang zijn voor de verspreiding van verontreinigingen binnen een pakket.
De droogte van 2003 in Nederland
Zomer 2003 in Europa: meer dan 30.000 doden, schade voor de landbouw alleen al meer dan 12 miljard Euro en uitgestrekte bosbranden. Deze desastreuze gebeurtenissen waren het gevolg van een combinatie van factoren, namelijk extreme hitte en droogte. Van de dodelijke slachtoffers viel het merendeel in Frankrijk (ongeveer 15.000 (CRED, 2004)). De schatting van het aantal slachtoffers voor Nederland varieert van 1.000 tot 1.400 (CRED, 2004; Fischer e.a. 2004). Overigens lijkt niet alleen de hitte, maar ook luchtvervuiling hieraan een duidelijke bijdrage geleverd te hebben (400 tot 600 personen in Nederland volgens Fischer e.a. (2004)). Ook wat betreft de landbouwschade kwam Nederland er goed vanaf. Waar landen als Frankrijk en Italië een schade hadden van 4 à 5 miljard Euro (COPA-COGECA, 2003), bleef de geschatte opbrengstderving in Nederland beperkt tot een kleine 1 miljard Euro (Oosterbaan, 20041, waarvan het grootste deel is betaald door de consument via hogere prijzen.
Brieven: Reactie op ‘Een Osmotisch-Arthesische Zoetwaterbron – maar kan het ook? Door Igor Jellema’
Diepzee-ontzouting: fictie of realiteit?
Voor het antwoord op de Oproep van Igor Jellema in STROMINGEN 10 (20041, nr 2 verwijs ik naar het artikel ‘Diepzee-ontzouting, fictie of realiteit’ door L. Rietveld en J. van Dijk (TU Delft) in het tijdschrift H₂O, nummer 4, jaargang 2000. In verband met de benodigde voedingsdruk op het membraan, dient het membraan zich ten minste op 700 meter beneden de zeespiegel te bevinden.
Prof: ir. J.H. Kop
Meerdere boekbesprekingen
‘Water in the Netherlands’, ”t Weerzien 2002-2003′, ‘Changing Temperature and Percipitation, Extremes in Europe’s Climate of the 20th Century’ & ‘Regenerierung und Sanierung von Brunnen’