Stromingen

In een eerder artikel (Gehrels, 2003) is een methode beschreven waarmee conflicterende hydrologische functie-eisen kunnen worden afgewogen en varianten kunnen worden vergeleken ten behoeve van het opstellen van het gewenste grond- en oppervlaktewaterregime (GGOR). De methode voor afweging is uitgewerkt en getest in twee proefgebieden, een poldergebied in holoceen Nederland (Reeuwijk) en een hoger gelegen zandgebied in pleistoceen Nederland (de Strijbeekse Heide). In dit artikel wordt de toepassing in Reeuwijk beschreven. De doelrealisatie is berekend voor de functies terrestrische natuur, landbouw en stedelijke bebouwing voor de huidige situatie en een variant. Voorts is een indeling gemaakt in homogene deelgebieden op basis van functie, natuurdoeltype en gewastype, en waterbeheerseenheden (poldergebieden). Aan de homogene deelgebieden zijn gewichten toegekend waarmee het relatieve belang wordt aangegeven van de deelgebieden ten opzichte van elkaar binnen het plangebied. De waardering is gebaseerd op de natuurwaarde per natuurdoeltype, de doelstellingen uit de herinrichtingsplannen en het deskundigenoordeel van de waterbeheerders. De methode is in de studiegebieden een bruikbaar hulpmiddel gebleken om de varianten ten opzichte van elkaar te beoordelen.

Verdringing van zoet grondwater door zout grondwater en vice versa leidt tot kation-uitwisselingsreacties in deltagebieden als Nederland. De reden hiervoor is dat zout grondwater afkomstig van zeewater oorspronkelijk Na en Mg als belangrijkste kationen bevat, en zoet grondwater in kalkhoudende afzettingen Ca als belangrijkste kation bevat. De kationen raken tegen elkaar uitgewisseld bij grondwatertransport omdat het korrelskelet waardoor het grondwater getransporteerd wordt, het vermogen tot kation-uitwisseling bezit.

Sinds 10 jaar is het SEBAL-algoritme beschikbaar voor het schatten van actuele verdamping. Gekoppeld aan de Penman-Monteith-vergelijking is deze techniek in staat om voor alle weersomstandigheden een schatting van de verdamping in Nederland te maken. Het voordeel is dat de actuele verdamping van elk denkbaar ecosysteem op vlakdekkende wijze kan worden uitgerekend, zonder complexe hydrologische modellen te gebruiken. In het kader van een STOWA-project is deze methode met NOAA-satellietbeelden toegepast. Het gemiddelde verschil tussen SEBAL en verdampingsmetingen op veldschaal is 4 mm/week. Voor grotere gebieden (300 tot 570 km²) is het verschil op weekbasis minder dan 4%. De afwijking tussen de jaarlijkse Makkink referentiegewasverdamping en SEBAL is gemiddeld 94 mm/jr (met een range tussen -200 tot +300 mm/jr), hetgeen erop duidt dat referentiegewasverdamping niet als vervanger van actuele verdamping mag worden beschouwd.