Stromingen
Stromingen is het vakblad voor hydrologen. Er wordt ruimte geboden aan wetenschappelijke artikelen, reacties, discussiebijdragen, congresverslagen, boekbesprekingen, vuistregels en proza. Stromingen wordt uitgegeven door de Nederlandse Hydrologische Vereniging.
Op deze pagina kunt u alle artikelen die in Stromingen gepubliceerd zijn opzoeken en downloaden.
Hydrologische effectenberekening bij thermische energieopslagsystemen: kwantificeren van de fout bij verwaarlozing temperatuurveranderingen
Thermische energieopslag in watervoerende pakketten is sinds 1985 een veelvuldig toegepaste techniek omgebouwen of processen van een duurzame manier van koeling en/of verwarming te voorzien. In Nederland zijn inmiddels vele tientallen projecten met succes gerealiseerd. Geohydrologen die in de praktijk betrokken zijn bij het bepalen van de hydrologische effecten op de omgeving van dergelijke projecten – bijvoorbeeld voor effectenstudies in het kader van vergunningsaanvragen – staan voor de keuze de invloed van de temperatuur bij het energieopslagsysteem al dan niet mee te nemen in de modelberekeningen. Dit artikel gaat in op de vraag of de dichtheidseffecten en viscositeitsveranderingen ten gevolge van temperatuurverschillen van belang zijn. Het presenteert een analytisch model dat inzicht geeft in de afwijkingen van de uitkomsten wanneer de optredende temperatuurverschillen niet mee worden genomen in de berekeningen.
Toepassing van tijdreeksanalyse van grondwaterpeilen
Bij de discussie rond de grondwateroverlast in Heemstede staat de vraag centraal in welke mate het grondwaterpeil in de stedelijke bebouwing van Heemstede wordt beïnvloed door de structurele verhoging van de grondwaterpeilen in het duingebied ten westen van Heemstede. Een analyse van twee onafhankelijke eendaagse tijdreeksen van het grondwaterpeil demonstreert de aanwezigheid van identieke trage fluctuaties in de drainagebasis in de strandwal van Heemstede met een verschil tussen piek en dal van 35 tot 40 cm. Vergelijking van deze fluctuaties met de gemeten seizoensvariatie van de stijghoogte in het wadzandpakket op -21 m respectievelijk -31 m NAP toont aan dat de doorwerking vanuit het diepe pakket naar het freatisch peil nagenoeg volledig is. Verandering van de stijghoogte in het wadzandpakket heeft derhalve een directe invloed op het grondwaterpeil waardoor veranderingen van stijghoogte in het wadzand als gevolg van veranderingen van de stijghoogte in de nabijgelegen duinen in belangrijke mate bijdragen tot het grondwateroverlastprobleem in Heemstede.
Hatsie – PHREEQC, ofwel gemakkelijk hydrogeochemisch rekenen
Wie geïnteresseerd is in waterkwaliteit of verontreiniging kan niet zonder PHREEQC-2. Dit computer programma kan vrijwel elke combinatie van hydrochemische reacties uitrekenen, en het is de facto de standaard geworden omdat het zo goed werkt en vrijwel altijd convergeert. Het programma is gratis, zie www.xs4all.nl l-appt. Het is al ingebouwd in de MODFLOWIMT3D en een versie van HYDRUS met PHREEQC-2 is onderweg. Neem eens een druppel regenwater. Er zijn een aantal gassen uit de atmosfeer in opgelost. Als de druppel de grond raakt lossen diverse mineralen op, de koolzuur-gasdruk stijgt, en een deel van het water verdampt. Kan dat worden gemodelleerd? Jawel, geen enkel probleem. In PHREEQC worden een aantal keywords gebruikt om een probleem te definiëren. Er wordt begonnen met een SOLUTION Als gassen tot evenwicht oplossen zijn dat EQUILIBRIEPHASEC. Als mineralen in de bodem tot evenwicht oplossen (zoals kalk), worden die eveneens in de EQUILIBRIEPHASES gezet, en anders in KINETICS. Als een deel van het water verdampt, is dat een REACTION
Effecten van thermische opslagsystemen Berekeningen en metingen
De laatste jaren wordt koude-/warmteopslag in de bodem steeds vaker en op steeds grotere schaal toegepast. Het gevolg hiervan is dat koude-/warmteopslagsystemen dichter bij elkaar komen te liggen en dat de thermische invloedsgebieden van de gezamenlijke systemen groter worden. Ook de kans dat er reeds andere grondwatergebruikers in nabijheid aanwezig zijn neemt hierdoor toe. Een goed voorbeeld van een andere grondwatergebruiker is een drinkwaterwinning. In veel gevallen wordt een drinkwaterwinning door verschillende zones beschermd. Bij de koude-/warmteopslagsystemen ten behoeve van Philips High Tech Campus (HTC) in Eindhoven, Mariënburg in Nijmegen en het BAM-kantoor in Bunnik zijn of worden de bronnen gerealiseerd in deze zones. In dergelijke gevallen is het van belang dat het thermische invloedsgebied van een nieuw te realiseren koude-/warmteopslagsysteem nauwkeurig berekend kan worden.
Brieven: Kwaliteitsborging voor opdrachtgevers
In het vorige nummer van Stromingen (Jaargang 8, nummer 4) werd de discussie voortgezet over de zinnigheid van de NEN- norm ‘Modelleren in het waterbeheer’ tussen de criticus Harry Boukes en twee penvoerders namens de initiatiefnemers. Boukes’ betoog eindigt ongeveer met een suggestie aan het NHV-bestuur om eens na te gaan of er geen alternatieven zijn, die geschikter zijn om opdrachtgevers enige kwaliteitsgarantie te geven voor uit te voeren hydrologische studies. Als suggestie noemt hij een onafhankelijke beroepsgroep-controle naar het voorbeeld van medici, advokaten en notarissen. Het NHV-bestuur kan en wil niet pretenderen dat zij het juiste antwoord in huis heeft, maar wil wel een stimulans en sturing geven aan de verdere discussie.
Meerdere boekbesprekingen
‘Fundamentals of Hydrology’,’Environmental isotopes in the hydrological cycle’, ‘Introduction to Hydrogeology’, ‘The Ecohydrology of South American Rivers and Wetlands’
Meerdere bijeenkomsten
Bijeenkomsten: ‘Regionale modellering, the state-of-the-art’, NHV lezingendag 24 april 2004 bij TNO-NITG te Utrecht; Hydrologie-symposium georganiseerd door de KNAW, op 21 mei 2003 in het Trippenhuis te Amsterdam
Nieuw
Bij een seizoensblad als Stromingen is er altijd wel iets nieuws. Als het geen nieuw kabinet is (het vorige zat minder dagen dan er tussen twee nummers van Stromingen zitten), is het toch in ieder geval een nieuw seizoen. Dit nummer van Stromingen kent nog een vernieuwing: de redactie. Na onze oproep in het decembernummer van Stromingen meldden zich zeven personen (allen man) die het wel zagen zitten om de redactie van Stromingen te versterken. Dat zadelde ons op met een selectieprocedure, omdat gebleken is dat een efficiënte redactie uit vijf of zes personen bestaat. Uiteindelijk zijn Jos von Asmuth, Joost Heijkers en Emiel van Loon tot de redactie toegetreden. Kees Maas en Flip Witte zullen tegen het eind van het jaar afscheid nemen van de redactie, zodat we dan weer met z’n zessen overblijven