Stromingen

Hollands Profiel is vanouds de benaming voor een geohydrologisch profiel bestaande uit een watervoerende laag die afgedekt wordt door een slecht doorlatende laag, waarbij de laatste door sloten gedraineerd wordt. Dit profiel domineert in het laagliggende westelijke deel van Nederland, maar het komt ook voor in het hogere deel, bijvoorbeeld in beekdalen. Een zorgvuldige waterbeheersing is er van groot belang voor de stedelijke en rurale gebruiksfuncties. In dit artikel gebruik ik een eenvoudig model om in het Hollandse Profiel het tijdsafhankelijke verloop van de grondwaterstand te simuleren, onder invloed van variaties in aanvulling, kwel en polderpeil. Het model bevat twee parameters, die als drainageweerstand en voedingsweerstand zijn op te vatten. Ik presenteer gesloten analytische uitdrukkingen, die deze weerstanden relateren aan de slootbreedte en de perceelsbreedte.

Met grote regelmaat worden maatregelen uitgevoerd die het grondwaterregime in natuurgebieden beïnvloeden. Voor ecologische effectvoorspelling is het van belang inzicht te hebben in de relatie tussen de soortensamenstelling van de vegetatie en de vochttoestand van de bodem. Voor het voorkomen van xerofyten en mesofyten lijkt vooral het aantal dagen met een vochtspanning rond het verwelkingspunt van belang. Deze zogenaamde droogtestress kan worden berekend met een hydrologisch model voor de onverzadigde zone. Om op eenvoudige wijze inzicht te krijgen in de mate van droogtestress zijn relaties opgesteld die de droogtestress weergegeven als functie van de grondwaterstand (in termen van GVG en GLG) en het bodemtype.

Breuken in de ongeconsolideerde sedimenten in het zuidoosten van Nederland oefenen een aanzienlijke invloed uit op het grondwaterstromingssysteem. Deze invloed komt tot uiting in hydrologische verschijnselen aan en nabij het oppervlak zoals het ontstaan van kwelgebieden op hoge delen van het landschap. Toch bestaat tot nu toe weinig inzicht in de hydrogeologische opbouw van breukzones in de Nederlandse ondergrond. Dit is waarschijnlijk het gevolg van het feit dat de karakterisering van breuken in het veld problematisch is. Uit veldwaarnemingen en analyse van regionale stijghoogtegegevens blijkt dat verticale stroming een grote rol speelt op verschillende locaties langs de Peelrandbreuk. Nieuwe geothermische en geochemische gegevens bevestigen dat beeld en zijn een waardevolle aanvulling op de meer klassieke stijghoogtemetingen. Voor een beter begrip van de hydrogeologische opbouw van breukzones is een geïntegreerde interpretatie nodig van deze verschillende gegevens in de vorm van modelstudies.