Stromingen

In twee artikelen (deel 1: theorie, deel 2: praktijk) wordt het continue PIRFICT-tijdreeksmodel gepresenteerd en vergeleken met de discrete tijdreeksmodellen van Box en Jenkins (1970). Wanneer je tijd niet beschouwt als een dimensieloze index, zoals in Box-Jenkins modellen, maar rekent met de werkelijke tijd zoals we die allemaal kennen, blijkt tijdreeksanalyse eerder eenvoudiger te worden dan ingewikkelder. Wellicht is dat laatste ook een kwestie van smaak, maar werken met continue tijd heeft in ieder geval een belangrijk praktisch pluspunt: je bent af van de vervelende consequenties die de tijdsdiscretisatie met zich meebrengt. In een continu tijdsdomein zijn grondwaterstandsreeksen met onregelmatige tijdstappen opeens geen probleem meer, mogen de frequenties van de in- en uitvoerreeksen natuurlijk verschillen en ook de modelorde en parameterwaarden zijn niet langer discretisatie-afhankelijk. Kortom, je kunt gewoon rekenen met de data die je hebt en de uitkomsten die je vindt zijn karakteristieke eigenschappen van het geanalyseerde systeem. Kies je daarbij ook nog eens voor een voorgedefinieerde impulsrespons-functie, bijvoorbeeld op basis van de
fysica, dan is het PIRFICT (= Predefined Zmpulse Response Function In Continuous Time) tijdreeksmodel geboren en hoef je als modelleur niet meer voor elke reeks een model-identificatieprocedure te doorlopen. Op weg naar een volledig geautomatiseerde tijdreeksanalyse?

In Stromingen 614 beschreven Anton Poot en Paul Schot de vorm en de dynamiek van een neerslaglens in een vlak perceel tussen evenwijdige waterlopen in een kwelgebied. De vorm van de lens blijkt sterk af te hangen van de ruimtelijke verdeling van de grondwateraan-vulling. Als de aanvulling gelijkmatig over een perceel verspreid is, heeft de lens een vrijwel parabolisch verloop. Dit is gewoonlijk het geval in cultuurgebieden die goed ontwaterd zijn. Minder goed ontwaterd land en vochtige natuurgebieden kennen vaak plekken waar in natte tijden de grondwaterspiegel tot aan het maaiveld stijgt, zodat overtollige neerslag oppervlakkig afstroomt in plaats van in de bodem weg te zijgen. Op zulke plaatsen, die dus een geringere grondwateraanvulling kennen, is de lens dunner. Onder bepaalde hydrologische verhoudingen kan het diepere grondwater er zelfs dagzomen, om kwelvensters te vormen. Natuurbeheerders spreken dan van kwel aan maaiveld. Ze zijn er dol op, omdat die – per grondwater kansen biédt aan vegetatietypen die zeldzaam geworden zijn. Boeren zijn er minder blij mee. Uit mijn’eigen loopbaan herinner ik me de grote kale plekken in het vlakke Zeeuwse bouwland, die het gevolg zijn van optrekkend zout grondwater (figuur 1). Ze liggen op slecht ontwaterde plaatsen nabij de kust, waar de kwelflux groot en de grondwateraanvulling klein is.

Monitoring of water quantity and chemistry and additional tracer experiments were carried out in the meso-scale (40 km2) mountainous Brugga basin, south-western Germany, since 1994. A thorough insight was gained into the runoff generation processes. The main source areas of runoff components, flow pathways and mean residence times of the runoff components were determined by using different tracer methods.